Eks/poniranje: Tijana Matijević

Na Booksi u parku voditeljica tribine Eks/poniranje Dora Levačić razgovarala je s Tijanom Matijević o srpskoj književnici Biljani Jovanović, s naglaskom na dva nedavno reizdana romana Pada Avala (1978.) i Psi i ostali (1980.) (Beograd: Lom, 2016. i 2017.). Biljana Jovanović bila je autorica poezije, romana, drama i publicistike, kao i jedna od organizatorica antiratnih akcija uoči izbijanja rata u Jugoslaviji i istaknuta figura opozicije 1990-ih. Sa Radom Iveković, Radmilom Lazić i Marušom Krese je koautorica antiratne prepiske Vjetar ide na jug i obrće se na sjever.

S Tijanom Matijević, slavisticom, prevoditeljicom i književnom kritičarkom, razgovarali smo o značenju pojave Biljane Jovanović na književnoj sceni kasnih 1970-ih i njenom nasljeđu. Za roman Pada Avala govori se da je predstavljao primjer „novog žanra” u tada prevladavajućem trendu stvarnosne proze, jer je Jovanović za sadržaj uzela tipično ženska iskustva i žensku seksualnost o kojoj se do tada nije otvoreno govorilo i suprotstavila se književnim i društvenim konvencijama i tabuima. Kroz odnos protagonistice s likom Milene u oba romana Jovanović uvodi, možda po prvi put, temu lezbijskog odnosa u srpsku književnost. Kako piše Jasmina Lukić u predgovoru romanu Pada Avala, taj je roman „pao među čitaoce i kritičare kao prava književna bomba, uvodeću u našu literaturu tip urbane i emancipovane junakinje, kakav do tada nismo imali”. Riječima Miloša Uroševića, urednika knjige Buntovnica s razlogom, „Biljana je stvarala istoriju ženskog, drugačijeg kanona”. Detalji u razgovoru!

Tijana Matijević je autorica studije „From Post-Yugoslavia to the Female Continent: A Feminist Reading of Post-Yugoslav Literature”, predavačica slavistike, prevoditeljica (prevela je roman Psi i ostali na njemački sa Marie Alpremann, 2023) i književna kritičarka, a od 2022. godine je članica žirija nagrade Biljana Jovanović koju dodjeljuje Srpsko književno društvo od 2005. godine.